Fiilimsiler Konu Anlatımı - Fiilimsi Nedir, Hangi Ekleri Alır ve Cümle İçinde Örnekleri Nasıl Kullanılır?
Fiilimsiler konu anlatımına değindiğimiz bu konuda, sıfat fiil, zarf fiil ve isim fiil eklerine ağırlık verdik. Fiilimsileri örneklerle çoğalttık ve yalın bir anlatımla gösterdik. Yapım eklerinden türetilerek oluşan fiilimsiler, günlük hayatta birçok yerde karşımıza çıkmakta. Özellikle öğrencilik dönemlerinde bizi bir hayli zorlayan konu oluyor. Fiil veya isim kök gövdelerinden oluşan fiilimsiler, birçok farklı kavramla karıştırılabiliyor. Bu karıştırılmanın önüne geçmek için yalın bir anlatımla sizlere aşağıda anlattık. İşte Fiilimsiler konu anlatımı adlı yazımız.
Fiilimsiler, isim veya fiil kök gövdelerine yapım eklerinin gelmesi nedeniyle ortaya çıkan yapılardır. Bu ortaya çıkan yapılara, yapısına göre isimler verilmiştir. İsim, sıfat ya da zarf olabilirler. Olumsuzluk belirtebilirler fakat bir fiilin çekimlendiği gibi çekimlenemezler.
Fiilimsiler, üç gruba ayrılmaktadır. Bunlar, isim-fiil, zarf-fiil ve sıfat-fiil olarak ayrılmışlardır. En önemli özellikleri olumsuzluk bildirebilmeleri ve fiilden türetilebilmeleridir. Fiilimsilerin kendi başlarına kesin bir yargı anlamı yoktur. Onun yerine yan cümlede yüklem, özne, tümleç ve nesne görevlerini üstlenebilirler. Buralarda görürsekte şaşırmayalım. Fiilimsilerin görülen en büyük özelliği ise ; şahıs eki, haber ve dilek kipleri almamasıdır.
Fiillere getirilmiş olan "-mA, -Iş, -mAk" ekleriyle türetilen, bir işin veya oluşun adı olan sözcüklere isim fiil diyoruz. İsim fiiller bir eylemin ismi olur. Örneğin "seyretmek" sözcüğünü ele alırsak, eylem isim fiil ekiyle eyleme dönüşmüştür.
İsim Fiil Ekleri :
-ış, -iş , -uş, -üş,
İsim Fiil Eklerini "-ma-yış-mak" şeklinde kolayca aklımızda tutabiliriz. Bu şekilde kodlayarak unutma ihtimalimiz daha düşük olur.
Önemli! İsim – fiil eki almış fakat kalıplaşarak isim haline gelmiş sözcükler vardır. Bunları şu şekilde gösterebiliriz:
Fiil köklerine gelen eklerle fiilleri türeten, cümle içinde sıfat göreviyle kullanılan sözcüklerdir. Sıfat fiiller "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" eklerinin fiillere getirilmesiyle yapılır. "anasımezardikecekmiş" şeklinde kodlarsak aklımızda kalma ihtimali daha yüksek olur.
Önemli! Bazı sıfat fiiller kalıplaşarak isimleşmiştir.
Önemli! Zaman eki almış fiiller, sıfat fiil ile karıştırılmamalıdır.
Fiil kök ve gövdelerine getirilen "-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e….-e, -r…..-maz, -casına, -meksizin, -dığında, -esiye" ekleriyle türetilip zarf görevinde kullanılan sözcüklere zarf – fiil adı verilir. Diğer fiilere istinaden daha çok ek sayısına sahiptir. Bunun için '' Kenyalı asiye ince ipi araklamadıkça madene giremez.'' Şeklinde ezberleyebiliriz.
Önemli! "-ken" zarf – fiil eki isimlere eklendiğinde yalnızca zarf olur.
Önemli! Zarf – fiilleri bulmak için yükleme "nasıl" ve "ne zaman" soruları da sorulabilir.
Fiilimsileri bulmak için, ekleri ezberlememiz lazım. Ekleri ezberlemek için de kolay yollar vardır. İsim fiilin eklerini "mayışmak" şeklinde, sıfat filin eklerini "anası mezar dikecekmiş" şeklinde, zarf fiilin eklerini ise '' Kenyalı asiye ince ipi araklamadıkça madene giremez.'' Şeklinde ezberleyebiliriz. Bunları cümle içerisinde gördüğümüz zaman, fiilimsi türünü de keşfetmiş oluruz. Zarf – fiilleri bulmak için yükleme "nasıl" ve "ne zaman" soruları da sorulabilir.
